Aanhetwoord.com

Journalisten over hun werkwijze en ambities

April 11th, 2008

Geen gelul

Piet Hein Gons (1972)
Freelance journalist sinds 1996
Hij begon zijn journalistieke loopbaan bij Reclameweek en stapte daarna over naar Adformatie waar hij ook veel over reclame schreef. Heel groot is het reclamewereldje echter niet. ‘Toen ik letterlijk voor de derde keer dezelfde persoon interviewde, vond ik het mooi geweest.’

Piet HeinHoe bereid je een interview voor?
‘Zo min mogelijk. Ik vind het het prettigst om onbevangen een gesprek in te gaan, omdat ik geloof dat de geïnterviewde in een onbevangen setting andere dingen vertelt dan bij een standaard vraaggesprek. Ik heb ook geen vragenlijst bij me. Natuurlijk weet ik voorafgaand aan het interview globaal wat iemand heeft gedaan, maar ik heb verder geen punt waar ik wil uitkomen. Dat vertel ik ook wanneer ik begin. Afhankelijk van de sfeer en de dingen die gebeuren, vraag ik door of laat ik dingen liggen. Een interview is een momentopname, geen verhoor. Ik probeer de geïnterviewde zo te benaderen zoals ik zou doen wanneer we een avond in de kroeg zouden zitten.’

Hoe zorg je er dan voor dat het gesprek boeiend genoeg wordt om na te vertellen?
‘Door goed op te letten. Het moment waarop het interessant wordt, komt altijd. Vroeg of laat. Door goed te luisteren, voel ik aan waarover iemand meer of juist minder kwijt wil. Ik merk het aan de manier waarop iemand praat of juist zwijgt. Vaak zijn het de waarom-vragen die aanzetten tot nadenken. Op een niet geforceerde manier hoop ik zodoende langs de belangrijkste thema’s te komen.’

Neem je het interview op?
‘Ja, altijd. Ik gebruik een ouderwetste tape-recorder die ik prominent neerzet. Bij Reclameweek was er soms geen tijd om alles van band uit te werken, toen maakte ik vaak alleen aantekeningen. Sinds ik freelance neem ik alle interviews op en noteer ik tijdens het gesprek niets meer. Het leidt af. De geïnterviewde denkt dat je niet goed luistert of dat hij niets interessants zegt, omdat je even niets opschrijft.’

Hoe begin je een interview?
‘Het is allereerst aan mij om de geïnterviewde op z’n gemak te stellen. Als dat het geval is en er vooral geen beladen sfeer hangt, begint het gesprek meestal vanzelf. Bij de interviews in NL gebeurt dat vaak naar aanleiding van een uit te komen film, boek of cd. Daaromheen stel ik vragen die ik leuk zou vinden om te lezen. En daarin kan ik heel ver gaan.’

Hoe bedoel je?
‘Veel interviewers houden zich aan een bepaalde grenzen. Dingen die daar buiten vallen, zijn vragen die je niet hoort te stellen. Ik voer juist het liefst een direct, intiem en persoonlijk gesprek. Maar wel in een sfeer waarbij de geïnterviewde zich op zijn gemak voelt. Ik hoop dat mensen zodoende ontdooien waardoor er iets gebeurt. Dat vind ik het leukst en opmerkelijke wendingen neem ik ook mee in het gesprek. Wim T. Schippers begon een keer middenin een antwoord over een konijntje dat hij zag lopen. Een model zette mijn recorder uit, omdat ze de vragen niet serieus genoeg vond. Ik neem dat mee in het uitwerken, omdat het iets over iemand zegt.’

Hoe werk je vervolgens uit?
‘Als het kan, laat ik er een dag tussen zitten voordat ik begin met uitwerken, zodat het gesprek nog wat kan inzinken. Vervolgens werk ik aan mijn bureau de hele band, woord voor woord uit. Dat is dus echt een kwestie van luisteren, terugspoelen, nog een keer luisteren en de antwoorden zo letterlijk mogelijk, dus met euh, en ah, opschrijven. Na twee tot twee en een half uur heb ik dat gedaan en heb ik een tekst van 5000 woorden. Dat moeten er 1300 worden. Als een soort Lego zoek ik in de tekst de bouwstenen waarmee ik een logisch lopend gesprek kan maken. Omdat ik tijdens het interview al probeer om een echt gesprek te voeren, is mijn beginvraag ook meestal het begin van de tekst. Het komt zelden voor dat ik de volgorde van vragen verander.’

Hoe kijk je na?
‘Ik lees het hele artikel van het beeldscherm twee keer goed over om de fouten eruit te vissen. Vervolgens check ik alle namen. Het is uiteindelijk mijn werk om een zowel inhoudelijk als taaltechnisch foutloos interview af te leveren. Ik wil dat het eraan af te lezen is dat ik mijn best heb gedaan.’

Laat je het interview nog aan de geïnterviewde lezen?
‘Ja. De jongste acteurs met net één bijrol in Goede Tijden Slechte Tijden vragen voorafgaand aan het interview al of ze het nog te lezen krijgen. Je ontkomt er bijna niet meer aan. Vroeger mailde ik de tekst met een standaard zin waaruit duidelijk werd dat ze alleen opmerkingen over feitelijke onjuistheden konden maken. Nu laat ik dat weg. Het is een gesprek waar we samen bijwaren en ik heb alles zo letterlijk mogelijk vertaald in tekst. Het komt zelden voor dat iemand zich daarmee gaat bemoeien.’

Wat is het belangrijkste tijdens interviewen?
‘Luisteren. En dat hoor of lees je eigenlijk nooit. Praten en het allemaal uiteindelijk opschrijven is ook belangrijk, maar luisteren komt echt op de eerste plaats. Veel interviewers zijn te druk met zichzelf. Twijfels als ‘heb ik me wel goed voorbereid, kan ik dit wel vragen, staan een natuurlijk gesprek in de weg.’

Hoe zou je je stijl omschrijven?
‘Mijn stijl is direct. Maar dat was het niet vanaf het begin. Tien jaar geleden gebruikte ik nog allemaal bijvoegelijke naamwoorden om te laten zien hoeveel woorden ik kende. Nu staat er veel minder gelul en onzin in mijn interviews en breng ik alles met een meer relativerende toon. Uiteindelijk moeten mensen het gewoon leuk vinden om te lezen.’

Print This Post Print This Post




Laat een reactie achter

Journalisten aan het woord:

Kort